Sposoby odwołania testamentu

Spisanie testamentu nie oznacza, że nie można w dowolnym momencie zmienić jego treści lub całkowicie go odwołać i zaznaczyć, że mają zostać zastosowane przepisy dziedziczenia ustawowego. Jest to możliwe, bo testament nabiera mocy prawnej dopiero po śmierci jego autora i tak samo jest w przypadku wprowadzanych do niego zmian. W jaki sposób odwołać testament, aby zachował on swoją moc prawną? Kiedy zapisy nowo sporządzonego testamentu mogą zostać zakwestionowane?

Zgodnie z art. 941 kodeksu cywilnego testament nie ma żadnej mocy prawnej przed śmiercią sporządzającej go osoby. W tym przypadku mamy do czynienia z sytuacją, w której nie znajdują zastosowania przepisy dotyczące dziedziczenia ustawowego, bo testator (osoba, która sporządziła testament), może w nim rozdzielić swój majątek także pomiędzy osoby spoza kręgu rodzinnego.

Czy każdy testament jest ważny?

Testament to czynność prawna na wypadek śmierci, dlatego można go zmienić lub odwołać w dowolnym momencie i bez podawania przyczyn; warunkiem, który należy spełnić, jest posiadanie pełnej zdolności do wykonywania czynności prawnych oraz zachowanie przewidywanej kodeksem cywilnym formy testamentu. To ważne, bo na etapie działu spadku można zakwestionować ważność zmian w testamencie oraz ważność całego testamentu, jeżeli testator w momencie jego zmiany działał pod naciskiem osób trzecich lub ze względu np. na stan zdrowia, mógł mieć ograniczone zdolności logicznego rozumowania. Sytuacja taka zdarza się dość często np. w przypadku, gdy testator ze względu na choroby ograniczające sprawność umysłową m.in. chorobę Alzheimera lub demencję starczą zmienia swój testament i wprowadza do niego dodatkowe zapisy. Wówczas sąd na podstawie konkretnych dowodów może odrzucić nową wersję testamentu i zastosować się do wcześniejszej woli osoby zmarłej.

Testament można sporządzić i odwołać w formie ustnej np. na łożu śmierci (muszą być spełnione specjalne warunki, aby taki testament był ważny), w formie odręcznej w obecności bezstronnych świadków, a także w formie notarialnej.

Sposoby odwołania testamentu

Sprawy majątkowe powodują emocje, często bardzo negatywne, dlatego spisanie testamentu jest jednym ze sposobów na jasne wyrażenie swojej woli odnośnie do podziału posiadanego majątku.

Ważne: aby testament mógł spełnić swoje zadanie, musi on mieć formę zgodną z art. 958 kodeksu cywilnego. Z tego względu warto przed spisaniem testamentu zapoznać się z obowiązującymi przepisami lub skonsultować z prawnikiem, bądź notariuszem.

Wracając do sposobów odwołania testamentu, można tego dokonać na kilka sposobów.

Po pierwsze: można sporządzić całkiem nowy testament i zniszczyć ten wcześniejszy

Testator w dowolnym momencie ma prawo sporządzić nowy testament. W takim przypadku zapisy wcześniejszego dokumentu będą nieważne, o ile zostanie on zniszczony, przekreślony, np. w obecności notariusza lub świadków (wówczas zachodzi najmniejsze ryzyko, że zostanie on uznany za nieważny), a także zostanie do niego dodany zapis o odwołaniu. W sytuacji, gdy po śmierci testatora zostaną „odnalezione” dwa testamenty, wówczas mocy prawnej nabierze ostatnia wola testatora w całości lub jedynie w części, jeżeli nowy testament dotyczy np. jednej składowej majątku. Przykładowo: zapisując w pierwszym testamencie dom osobie X, a w drugim samochód osobie Y obydwa zapisy zostaną uznane za prawomocne. Napisanie nowego testamentu bez odwołania wcześniejszego będzie skutkowało tym, że nieważne staną się jedynie te zapisy, które nie są zgodne z nową wolą testatora.

Warunkiem, który jest konieczny, aby nowy testament stał się ważny, jest to, że musi on sporządzony zgodnie z zasadami określonymi w ustawie, czyli m.in. posiadać określoną formę, datę spisania oraz podpis testatora, którym powinny być opatrzone także wszystkie z dokonywanych zmian i dodatkowych zapisów.

Czasami zdarza się, że testator sporządzi zarówno testament odręczny, jak i notarialny. Wówczas mocy prawnej nabierze dokument sporządzony w obecności notariusza.

Po drugie: można w sporządzonym testamencie dokonać dowolnych zmian z dokładnym zaznaczeniem, że odwołują one wcześniejszą wolę testatora

W sporządzonym testamencie można dokonać dodatkowych zapisów, które będą precyzowały podział posiadanego majątku lub jego części. Warto pamiętać, że odwołać można także odwołanie testamentu, jednak często zbyt wiele zmian powoduje, że mogą one być kwestionowane i podważane przez niezadowolonych z decyzji testatora potencjalnych spadkobierców. Wówczas to sąd zadecyduje na podstawie posiadanych dokumentów i dowodów o ich ważności oraz wyda decyzję, który z zapisów będzie miał moc prawną.

Podsumowując, odwołanie testamentu może nastąpić poprzez sporządzenie całkiem nowego (zgodnego lub nie) z zapisami w pierwotnym dokumencie testamentu oraz poprzez dokonanie stosowanych zmian w pierwotnym dokumencie. Można też, będąc w pełni świadomym konsekwencji z tego wynikających, zniszczyć testament i sporządzić nowy lub zrezygnować ze spisania swojej ostatniej woli – wówczas będzie miało miejsce dziedziczenie na zasadach ustawowych.

Przekreślenie, zniszczenie lub odwołanie testamentu przez osobę inną niż testator jest przestępstwem i podlega karze ograniczenia wolności, lub pozbawienia wolności zgonie z postanowieniami kodeksu karnego.

Kiedy testament staje się nieważny?

Testament staje się nieważny, jeżeli został spisany niezgodnie z zapisami kodeksu cywilnego, pod wpływem groźby, sporządzająca go osoba działała pod wpływem nieświadomości lub zaszły inne okoliczności, które uniemożliwiały świadome i swobodne podjęcie decyzji przez testatora. Odwołanie testamentu nie jest możliwe w przypadku osoby całkowicie lub częściowo ubezwłasnowolnionej; jeżeli osoba ta będąc w pełni świadomości i działając w momencie posiadania pełnych zdolności prawnych, spisała testament, zachowuje on swoją ważność, o ile nie zajdą przesłanki do jego sądowego unieważnienia.

Czy masz firme?

Promuj swoją firmę na naszej stronie, a zyskasz nowych klientów!

Dodaj firmę, to nic nie kosztuje