Co to jest zachowek i komu się należy?

Sprawy spadkowe generują sporo emocji, ale kiedyś będą dotyczyły każdego z nas, więc warto dowiedzieć się więcej na temat tego, w jaki sposób ubiegać się o przysługujący nam spadek. Warto też samemu zadbać o odpowiednie zabezpieczenie na wypadek śmierci, bo prawidłowe spisanie testamentu ogranicza ryzyko skłócenia rodziny.

W jaki sposób można dziedziczyć? Dziedziczenie następuje na zasadach ustawowych oraz na podstawie pozostawionego przez spadkodawcę testamentu. O zachowku możemy mówić wówczas, gdy spadkodawca rozdziela w testamencie swój majątek i pomija w nim najbliższych członków rodziny; wyjątek mogą stanowić osoby wydziedziczone zgodnie z zasadami obowiązującego prawa.

Co to jest zachowek?

Zachowek jest formą „rekompensaty” dla spadkobierców m.in. pierwszej kategorii, pominiętych w testamencie i tym samym tracących możliwość dziedziczenia po najbliższym członku rodziny. Zachowek należy się wówczas, gdy najbliżsi spadkodawcy zostają pozbawieni możliwości dziedziczenia i dotyczy osób, które mogłyby po nim dziedziczyć na zasadach ustawowych.

Zachowek przysługuje najbliższym członkom rodziny, choć czasami może przechodzić na spokrewnione z nimi osoby np. wnuki.

Mogą go otrzymać:

  • Współmałżonek spadkodawcy,
  • Dzieci (także przysposobione) spadkodawcy,
  • Rodzice spadkodawcy,
  • W niektórych przypadkach dalsi krewni spadkodawcy.

Do otrzymania zachowku nie mają prawa:

  1. Prawo do zachowku tracą osoby wydziedziczone oraz mąż/żona spadkodawcy, jeżeli w momencie jego śmierci małżeństwo zostało przerwane prawomocnym rozwodem lub orzeczona została separacja. W takim przypadku były współmałżonek traci prawo do zachowku oraz dziedziczenia na zasadach ustawowych, ale przechodzi ono dalej, czyli na dzieci spadkodawcy lub jeżeli nie miał on potomstwa na kolejnych członków rodziny, uprawnionych do zachowku.
  2. Prawo do zachowku tracą osoby odrzucające spadek, którego miałby dotyczyć zachowek (każdy spadkodawca może odrzucić spadek np. w celu uniknięcia ewentualnych długów spadkodawcy).
  3. Prawo do zachowku tracą osoby uznane za niegodne dziedziczenia.
  4. Prawo do zachowku tracą zstępni (dzieci, wnuki) urodzone po śmierci spadkodawcy; wyjątek stanowi sytuacja, gdy poczęcie nastąpiło przed śmiercią lub w chwili śmierci spadkodawcy.

Zachowek został ustanowiony w celu uniknięcia sytuacji, w której osoby mające bezpośredni wpływ na dorobek spadkodawcy (rodzice, małżonek) zostają niesprawiedliwie pominięte w testamencie, a także w celu uniknięcia poczucia niesprawiedliwości w przypadku osób (współmałżonek, dzieci), które opiekowały się spadkodawcą i dopełniały względem niego obowiązki rodzinne np. w czasie choroby i niezdolności do samodzielnego funkcjonowania.

Pozbawienie prawa do zachowku

Pozbawienie prawa do zachowku musi zostać poparte zgodnymi z prawdą i odpowiednio udokumentowanymi w testamencie argumentami. Wydziedziczenie niezgodne z zasadami ustawy uważa się na nieważne.

Jaka jest wysokość zachowku?

Wysokość zachowku jest uzależniona od kilku czynników. Przede wszystkim ma ona związek z ilością uprawnionych do zachowku osób. Zgodnie z ustawą spadkobierca ma prawo do zachowku w wysokości połowy przysługującego mu spadku, jeżeli dziedziczyłby na zasadach ustawowych. Może się to jednak zmienić w sytuacji, gdy osoba uprawniona do zachowku jest małoletnia oraz trwale niezdolna do pracy (z powodu wrodzonej lub nabytej niepełnosprawności) – wówczas przysługuje jej zachowek w wysokości 2/3 spadku, który byłby dziedziczony na zasadach ustawowych.

Trzeba wiedzieć, że na poczet zachowku mogą zostać zaliczone darowizny dokonane na rzecz ubiegającego się o spadek i pominiętego w testamencie spadkobiercy.

Przykład:

Spadkobierca przed śmiercią przekazał w darowiźnie swojemu synowi dom; w takim przypadku wartość masy spadkowej została znacząco obniżona, a rzeczony syn nie ma prawa do zachowku, jeżeli zostanie pominięty w testamencie.

Do masy spadkowej doliczane są wszystkie wartościowe darowizny (z wyjątkiem tradycyjnych prezentów i darowizn na rzecz osób, które nie dziedziczą na zasadach ustawowych i nie mogą ubiegać się o zachowek) dokonywane na mniej niż 10 lat przed śmiercią spadkodawcy i od tak powiększonej masy spadkowej obliczany jest zachowek dla ubiegających się o niego osób.

Czy masz firme?

Promuj swoją firmę na naszej stronie, a zyskasz nowych klientów!

Dodaj firmę, to nic nie kosztuje